Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Rất nhiều và ở sát liền nhau, không có hoặc có rất ít khe hở: Dùng để miêu tả nhiều vật thể cùng loại nằm kế tiếp nhau một cách dày đặc.
   • (Về lời nói) liên tục, không ngừng và thường gây khó chịu: Dùng để miêu tả giọng nói hoặc âm thanh phát ra một cách liên tục, đều đều, nghe chói tai.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa 1 (vật thể dày đặc):

  • Phố cổ Hà Nội có những ngôi nhà mái ngói san sát.
  • Nhìn từ trên cao, những cánh đồng lúa xanh mướt trải ra san sát.

• Nghĩa 2 (lời nói liên tục):

  • Bà ấy cằn nhằn san sát cả buổi khiến tôi không thể tập trung.
  • Tiếng máy khâu chạy san sát suốt đêm từ xưởng bên cạnh vọng sang.

Các cách sử dụng nâng cao

• "san sát bên nhau": nhấn mạnh sự gần kề, liền kề không có khoảng cách.
  • Những cây cột điện san sát bên nhau dọc theo con đường mới.
• "nói san sát không ngớt": nhấn mạnh việc nói liên miên, không dứt.
  • Anh ta cứ than vãn nói san sát không ngớt về chuyện công việc.

Biến thể và từ liên quan

• Sát (tính từ): Có nghĩa gốc là gần, kề, liền. "San sát" là từ láy được tạo từ "sát", làm tăng mức độ và sắc thái biểu cảm.
• Lô nhô (tính từ): Cũng chỉ sự nhiều và liên tiếp, nhưng thường dùng cho những vật thể có độ cao thấp không đều nhau (ví dụ: núi đồi lô nhô), trong khi "san sát" nhấn mạnh sự liền kề, sát nhau.
• Chi chít (tính từ): Chỉ số lượng rất nhiều, dày đặc (ví dụ: sao chi chít trên trời), nhưng không nhất thiết nhấn mạnh sự xếp liền kề không khe hở như "san sát".

Từ đồng nghĩa

• Nghĩa 1: Chen chúc, dày đặc, ken dày, liền kề, sát vai nhau.
• Nghĩa 2: Liên miên, lải nhải, liên tục, không dứt, đều đều.

Thành ngữ, cụm từ cố định

• Nhà ngói cây mít / Trước sau *san sát*: Thành ngữ miêu tả cảnh làng quê trù phú với nhà cửa dày đặc, khang trang.
• San sát như nem (tục ngữ): Ví von sự dày đặc, xếp liền nhau rất khít, giống như những chiếc nem được gói chặt.

1. 1 tt. Rất nhiều và liền nhau như không còn có khe hở: Nhà cửa san sát hai bên đường Thuyền đậu san sát. 2. (Tiếng nói) liên tục, nghe chối tai: giọng san sát.